Elinizdeki kitap, değerli yazar Ertuğrul İncekul’un bir taraftan yaşadıkları dönemde öne çıkan diğer taraftan etkileri günümüzde de devam eden çeşitli ilim ve fikir adamlarını eserleri ve görüşleriyle tanıtmayı amaçlıyor. İsimlere baktığımızda Osmanlı’nın son döneminden kişilerin yanında cumhuriyet döneminden de bazı önemli şahsiyetlerin mercek altına alındığını görüyoruz. Ayrıca Abdurrahman Azzam, Muhammed İkbal ve Aliya İzzetbegoviç gibi şahsiyetlerin incelenmesinin de çok yerinde olduğu bir gerçek. Ahmet Cevdet Paşa gibi Osmanlı’nın yıkılış sürecinde gerek Mecelle’nin yapımı sürecindeki rolü gerek devlet adamlığı ve eserleriyle bir yıldız gibi parlayan “devasa” şahsiyetle başlayan kitap, İslam düşüncesinin gelişim sürecine çok önemli katkılar yapmış; Ferid Kam, Filibeli Ahmed Hilmi, Şemseddin Günaltay gibi isimlerle devam edip İsmail Hami Danişment gibi tarihimize çok önemli katkılarda bulunmuş bir bilim adamını da bizlere tanıtıyor. Osmanlı’nın son dönemi ve cumhuriyetin ilk döneminde bugün hala “temel eser” olma özelliğinden hiçbir şey kaybetmeyen kitapları kaleme alan ve Batı kültürüne de vakıf “allame” Elmalılı Hamdi Yazır da İncekul’un eserinde önemli yönleri vurgulanarak ele alınıyor. Önce “Sırat-ı Müstakim” daha sonra da “Sebilürreşad” adıyla yayınlanan mecmuayla İslamcılık düşüncesinin gerek Osmanlı’nın son dönemi gerekse Cumhuriyet devrinde geniş kitlelere ulaşmasında büyük bir rol üstlenen Eşref Edip de kitapta önemli bir yer tutuyor. Okuyuculardan birçoğunun ilk defa ismini duyacağını tahmin ettiğim Ahmet Cevdet Paşa’nın entelektüel kızı Fatma Aliye Hanım ve yine Türk tasavvuf tarihinde önemli bir yeri olan ve eserleriyle hala “Osmanlı asırlarına ışık tutan” Sâmiha Ayverdi de önemli yönleriyle eserde yer alıyor. İncekul’un kitabında yer verdiği diğer isimler ise daha çok edebiyatçı kimlikleriyle bildiğimiz Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpınar. Yazar bu iki önemli şahsiyeti de eserleri ve çeşitli konulardaki yaklaşımlarıyla bizlere tanıtıyor. Böyle bir eserde yer almadığında büyük bir eksiklik oluşturacak Nurettin Topçu da İncekul’un bizlere yaptırdığı “fikirler evrenindeki seyahat” ile “bireyin inşası”, “toplumun inşası”, “eğitim ve mektebin inşası” ve “kültür hayatımızın inşası” gibi başlıklarla incelenerek fikir hayatımızdaki önemli rolü bir kez daha hatırlatılıyor. Akıcı ve yormayan üslubu, sadece biyografik bilgilerle sınırlı kalmayıp kültür dünyamızın bu önemli kişilerinin fikirlerinden süzülen temel yaklaşımları da bizlere yansıtan içeriği ile eserin çok önemli bir boşluğu dolduracağına inanıyorum. Yazar umarım bundan sonra da bu tür çalışmalara devam eder ve nitelikli eserleri bir külliyat oluşturacak sayıya ulaşır. Yüksel Nizamoğlu